آنژیوپلاستی چگونه انجام می شود؟ ( + عوارض آنژیوپلاستی )

آنژیوپلاستی عملی است که جهت باز نگه داشتن عروق گرفته قلب از آن استفاده می شود. در این مقاله به بررسی روش  انجام این عمل و همچنین عوارض جانبی آن می پردازیم.

مروری بر آنژیوپلاستی  

آنژیوپلاستی کرونر یا نفوذ در کرونر از راه پوست، عملی است که برای باز کردن شریان های بسته قلب استفاده می شود. در این عمل با وارد کردن و باد کردن بالون کوچکی در شریان مسدود شده، به باز کردن آن شریان کمک می شود.

اغلب در آنژیوپلاستی یک لوله تور مانند بسیار کوچک به نام استنت به صورت دائم در شریان مسدود شده گذاشته می شود تا علاوه بر باز کردن شریان، احتمال تنگ شدن دوباره آن کم شود.

استنت ها به دو دسته تقسیم می شوند. برخی از آن ها روکشی از داروی باز نگهدارنده قلب دارند (استنت های شوینده با دارو) و برخی دیگر فاقد آن هستند (استنت های کاملا فلزی).

آنژیوپلاستی علائم شریان های مسدود شده مانند درد قفسه سینه و نفس تنگی را کم می کند. هم چنین برای باز کردن رگ ها بعد از حمله قلبی و کاهش میزان آسیب به قلب از آن استفاده می شود.

چرا از آنژیوپلاستی استفاده می شود؟

برای درمان نوعی بیماری قلبی به نام تصلب شرایین از این عمل استفاده می شود. تصلب شریانی به ساخته شدن تدریجی پلاک های چربی در رگ های قلب می گویند. در صورتی که مصرف دارو یا تغییرات سبک زندگی برای درمان بیماری قلبی کافی نبوده، یا حمله قلبی و نشانه هایی مثل درد شدید قفسه سینه در فرد دیده شود، پزشک از این روش استفاده می کند.

آنژیوپلاستی برای همه افراد توصیه نمی شود. اگر شریان اصلی قلب که وظیفه خون رسانی به سمت چپ قلب را بر عهده دارد تنگ باشد، یا اگر عضلات قلب ضعیف باشند یا بیماری دیگری مربوط به رگ های خونی قلب داشته باشید، عمل بای پس یا عبور از شریان کرونر گزینه بهتری است. در این عمل، یک رگ خون در جایی از بدن، به جای قسمت مسدود شده شریان گذاشته می شود.

چنانچه دچار دیابت یا گرفتگی های قلبی دیگری هستید، از بای پس عروق کرونر استفاده می شود. تشخیص اینکه به کدام یک از این دو عمل نیاز داشته باشید، به میزان بیماری قلبی و وضعیت کلی شما بستگی دارد.

مطلب مرتبط: عمل بای پس قلب چگونه انجام می شود؟

گرفتگی عروق

خطرات آنژیوپلاستی 

با وجود اینکه آنژیوپلاستی نسبت به روش دوم کم تر تهاجمی است، برخی خطرات را به دنبال دارد. برای نمونه می توان به این موارد اشاره کرد:

# تنگ شدن مجدد شریان ها (restenosis)

در آنژیوپلاستی بدون گذاشتن استنت، 30 درصد از بیماران دچار تنگ شدن مجدد شریان ها می شوند. برای جلوگیری از این مساله، از استنت استفاده می کنند. در آنژیوپلاستی هایی که استنت کاملا فلزی استفاده می شود، این میزان به 15 درصد رسیده و در آنژیوپلاستی های شوینده با دارو این مشکل در 10 درصد افراد رخ می دهد.

# لخته شدن خون

لخته های خون در استنت و حتی بعد از عمل ممکن است شکل بگیرند. این لخته ها سبب بسته شدن شریان شده و در آخر منجر به حمله قلبی می شوند. جهت کاهش احتمال لخته شدن خون در استنت باید از داروهای تجویز شده ای نظیر آسپرین (پلاویکس) و پراسوگرل (افینت) کمک گرفت. حتما در مورد مدت زمان مصرف این دارو ها با پزشک خود مشورت کرده و سر خود مصرف دارو را قطع نکنید.

# خونریزی

گاهی در قسمتی از پا یا دست که کاتتر وارد می شود، خونریزی ایجاد شده و بعد به شکل کوفتگی در می آید. البته ممکن است این خونریزی شدید شود و شما به تزریق خون یا جراحی دیگری نیاز پیدا کنید.

خطرات دیگر آنژیوپلاستی که احتمال روی دادن آن ها کم است، عبارتند از:

# حمله قلبی

احتمال آن کم است، اما گاهی در طول عمل فرد دچار حمله قلبی می شود.

# آسیب شریان کرونر

ممکن است شریان دچار پارگی شود. این مشکلات سریعا باید با جراحی بای پس حل شوند.

# مشکلات کلیه

در افرادی که از قبل دچار بیماری های کلیوی هستند و گاهی در افراد سالم، احتمال صدمه رسیدن به کلیه توسط رنگ موجود در استنت وجود دارد. اگر احتمال این خطرات در شما زیاد باشد، پزشک رنگ تزریقی در کلیه ها را ملایم تر کرده، یا از کم آب نشدن بدن حین عمل اطمینان حاصل می کند.

# سکته

اگر حین وارد کردن کاتتر در آئورت پلاک ها شل شوند، خطر روی دادن سکته وجود دارد. هم چنین ممکن است خون در کاتتر لخته شود و به مغز برود. البته سکته از موارد بسیار نادر بوده و پزشکان برای پیشگیری از این مساله از رقیق کننده های خون کمک می گیرند.

# ضربان غیرعادی قلب

در طول عمل گاهی قلب بسیار تند یا کند می زند. این مساله معمولا زودگذر است و پزشک می تواند از آرامبخش یا داروی دیگری جهت کنترل آن استفاده کند.

آمادگی قبل از عمل

قبل از عمل آنژیوپلاستی، پزشک به بررسی سابقه بیماری های شما پرداخته و شما را معاینه می کند. سپس با انجام یک آزمایش تصویربرداری به نام آنژیوگرام مطمئن می شود که گرفتگی وجود دارد یا خیر. آنژیوگرام به پزشک کمک می کند تشخیص دهد چه میزان شریان های قلب تنگ یا مسدود شده اند.

برای انجام آنژیوگرام، مایع رنگی به وسیله کاتتر که از مچ، بازو یا ران شما عبور می کند به داخل شریان های قلب فرستاده می شود. کاتتر لوله ای بسیار باریک و دراز است. به محض پر شدن شریان ها از رنگ، تصویر یا فیلم آن ها را می توان دید. به همین ترتیب پزشک متوجه هر گونه گرفتگی شریانی شده و تصمیم بعدی را جهت انجام آنژیوپلاستی می گیرد. گاهی سریعا بعد از این عمل (که هنوز کاتتر در قلب وجود دارد) پزشک اقدام به استنت گذاری و انجام انژیوپلاستی می کند.

دستورات لازم جهت خوردن و نوشیدن قبل از عمل به شما داده می شود. معمولا از شش تا هشت ساعت قبل از عمل نباید چیزی خورد. اگر قبل از عمل در بیمارستان بستری هستید ممکن است دستور متفاوتی به شما داده شود.

گاهی آنژیوپلاستی به خاطر یک موقعیت اورژانسی توصیه می شود. در هر صورت بعد از عمل انجام برخی آزمایشات مانند عکسبرداری، الکتروکاردیوگرام و تست خون ضروری است.

شب قبل از عمل باید:

❇ طبق دستور پزشک دارو های فعلی خود را مصرف کنید. گاهی پزشک دستور می دهد مصرف داروهایی مانند داروی دیابت را قطع کنید.

❇ تمامی دارو هایی که مصرف می کنید را با خود به بیمارستان ببرید.

❇ داروهایی که مجاز به مصرف هستید را همراه مقدار کمی آب بخورید.

❇ آنژیوپلاستی نیاز به یک شب بستری در بیمارستان دارد. برای برگشتن به خانه شما نمی توانید رانندگی کنید. بنابراین بهتر است از قبل برای این مساله هم برنامه ریزی کنید.

انتظار چه چیزی را می توان داشت

# در طول عمل

شکافی روی بدن شما ایجاد نمی شود مگر برش بسیار کوچکی روی ران، مچ یا بازو که کاتتر از آن عبور کند. بسته به نوع و تعداد گرفتگی ها عمل تا چند ساعت طول می کشد.

آنژیوپلاستی در آزمایشگاه کاتترگذاری قلبی و توسط متخصص یا جراح قلب، تیم پزشکی و پرستاران قلب و عروق انجام می گیرد.

معمولا از شریان داخل ران پا برای انجام انژیوپلاستی استفاده می کنند. قبل از عمل قسمت مورد نظر بدن ضد عفونی شده و پارچه ای استریل روی آن قرار داده می شود.

قسمتی که کاتتر وارد می شود را بی حسی موضعی می کنند. سپس الکترود های کوچکی روی قفسه سینه قرار داده می شود تا بر ضربان قلب حین عمل نظارت شود.

بیهوشی عمومی لازم نبوده و کمی آرامبخش به شما داده می شود، بنابراین در طول عمل شما بیدارید. هم چنین داروهای رقیق کننده خون از طریق کاتتر وارد جریان خون شما می شود. سپس عمل شروع می شود.

  • بعد از بی حس کردن محل برش، سوزن بسیار کوچکی وارد شریان ران یا دست می شود. این برش بسیار سطحی بوده و فقط روی پوست است.
  • سپس پزشک سیم ظریفی همراه با کاتتر داخل شریان کرده تا به محل گرفتگی برسد.
  • ممکن است در قسمتی که کاتتر وارد می شود کمی فشار احساس کنید، اما فشار خود کاتتر را متوجه نمی شوید. البته درد شدید به هیچ وجه وجود ندارد. در صورتیکه درد تیزی حس کردید به پزشکتان بگویید.
  • سپس کمی رنگ داخل کاتتر تزریق شده تا گرفتگی ها را از طریق تصویر یا فیلم نشان دهد.
  • بالون کوچکی انتهای کاتتر زده شده تا شریان مسدود شده را باز کند. بعد از باز شدن شریان، بالون کوچک شده و خارج می شود. برای باز کردن تدریجی شریان، پزشک بالون را چندین بار باز و بسته می کند.

چنانچه چند گرفتگی داشته باشید، این پروسه برای هر گرفتگی تکرار می شود. به دلیل اینکه بالون هر بار جلوی جریان خون را به قسمتی از قلب می گیرد، احساس کمی درد عادی است.

درد قفسه ی سینه بعد از استنت گذاری

استنت گذاری

اکثر افرادی که آنژیوپلاستی انجام می دهند، استنت هم در شریان مسدوده شده می گذارند. معمولا بعد از باز شدن شریان توسط بالون، استنت گذاری صورت می گیرد. استنت از دیواره شریان محافظت کرده تا پس از آنژیوپلاستی دوباره تنگ نشود. استنت شبیه یک سیم حلقه ای کوچک است. مراحل بعدی بدین شرح است:

✅ استنت دور بالون و سر کاتتر گذاشته شده و داخل شریان قلب رفته تا به گرفتگی برسد.

✅ در محل گرفتگی، بالون باز شده و استنت کش می آید تا اینکه داخل شریان گیر کند.

✅ استنت بصورت دائم در شریان مانده تا آن را باز نگه دارد و خونرسانی قلب را بهبود بخشد. در برخی موارد به بیش از یک استنت نیاز است.

✅ با قرار گرفتن استنت در محل مورد نظر، بالون و کاتتر خارج شده و تصاویر یا آنژیوگرام های بیش تری گرفته می شود تا خونرسانی بهتر مشاهده شود.

✅ در آخر کاتتر خارج شده و عمل تمام می شود.

بعد از استنت گذاری نیاز است برای مدتی طولانی دارو هایی مانند آسپرین و کلوپیدوگرل جهت جلوگیری از لخته شدن خون در استنت مصرف شود.

# بعد از عمل

درصورتیکه عمل شما اورژانسی نباشد، یک شبانه روز در بیمارستان بستری می شوید تا وضعیت قلبتان تحت نظر قرار گیرد. عمدتا بعد از یک هفته استراحت می توانید کار و برنامه روزانه خود را از سر بگیرید. اگر عمل آنژیوپلاستی به دلیل حمله قلبی برایتان انجام شده است، احتمالا مدت بیش تری نیاز به بستری شدن و استراحت کردن دارید.

بعد از مرخص شدن بهتر است مایعات زیادی بنوشید تا مایع رنگی از بدنتان خارج شود. از انجام ورزش های سنگین و بلند کردن اشیا سنگین حداقل تا یک روز بپرهیزید. از پرستار یا پزشک خود در مورد کارهایی که نباید انجام دهید مشورت بگیرید. در موقعیت های زیر سریعا با کادر پزشکی تماس بگیرید:

☑ اگر محل ورود کاتتر دچار ورم یا خونریزی شد.

☑ اگر در محل ورود کاتتر دچار درد یا ناراحتی شدید.

☑ چنانچه نشانه های عفونت، قرمزی، التهاب، ترشح یا تب داشتید.

☑ در صورتیکه دما یا رنگ دست یا پایتان (که در آن کاتتر وارد شده است) تغییر کرد.

☑ اگر احساس ضعف یا از هوش رفتن داشتید.

☑ در صورتیکه دچار درد قفسه سینه یا نفس تنگی شدید.

رقیق کننده های خون

لازم است که حتما توصیه ها و دستورات پزشک مبنی بر مصرف داروهایی مثل آسپرین یا کلوپیدوگرل را جدی بگیرید. بیش تر افرادی که آنژیوپلاستی همراه با یا بدون استنت گذاری انجام می دهند نیاز به مصرف آسپرین دارند. معمولا بیمارانی که استنت گذاری داشته اند ملزم اند تا یکسال یا بیش تر از دارو هایی چون کلوپیدوگرل استفاده کنند. در صورت وجود هر گونه سؤال یا نیاز به جراحی غیر قلبی با متخصص قلب مشورت کنید تا از مصرف یا قطع داروهای فعلی اطمنیان حاصل کنید.

نتایج

با انجام انژیوپلاستی جریان خون به قسمت هایی از قلب که قبلا تنگ شده بودند خون بیش تری می رسد. لازم است عادات و سبک زندگی سالمی را در پیش بگیرید و  دارو هایتان را طبق دستور پزشک مصرف کنید.

اگر علائمی که قبلا داشتید، مثل نفس تنگی یا درد قفسه سینه دوباره سراغتان آمد، به پزشک مراجعه کنید. در صورتیکه درد شدید قفسه سینه یا دردی که به نیتروگلیسرین پاسخ ندهد، دارید سریعا با اورژانس تماس بگیرید. جهت مراقبت و حفظ سلامت خود پس از آنژیوپلاستی لازم است که:

✔ سیگار را ترک کنید.

کلسترولتان را پایین بیاورید.

✔ وزن مناسبی داشته باشید.

✔ دیابت، فشار خون یا شرایط اینچنین دیگر را کنترل کنید.

✔ مرتبا ورزش کنید.

یک آنژیوپلاستی موفقیت آمیز بدین معنا است که شما دیگر نیاز به انجام عمل بای پس نداشته باشید. در این عمل رگ یا شریانی از قسمتی از بدن جدا شده و روی قلب دوخته می شود تا بجای شریان قلبی مسدود شده عمل کند. این عمل نیاز به یک شکاف روی قفسه سینه دارد و معمولا دوره بهبودی آن طولانی تر و همراه با درد بیش تر است.

 

دکتر سعید یزدان خواه متخصص قلب و عروق و فوق تخصص آنژیوپلاستی

برای پرسش از دکتر کلیک کنید.

 

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر علیرضا شنبه ۳ آذر ۹۷( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام استاد
    از حدود پنج ماه پیش تا کنون که قرص concor5 مصرف می کنم اضافه وزن و افزایش توده بدنی را داشته ام (البته فاقد تحرک ورزشی منظم و خاص بوده ام ولی رژیم غذایی کم چربی داشته ام) همچنین مطابق تصویر آخرین آزمایش خون انجام شده میزان TG,SPGT,SPGOT بسیار بالاست.آیا مصرف قرص فنوفیبرات یا جم فیبروزیل را تجویز می فرمایید؟
    رژیم دارویی مصرفی در روز:
    concor5 BD - Ropixon40 daily - ASA80 daily - Plavix40 daily - Losartan25 BD
    1. تصویر کاربر دکتر سعید یزدانخواه شنبه ۳ آذر ۹۷( 2 هفته پیش)

      سلام و عرض ادب
      فنوفیبرات رو به داروها اضافه کنید و از نظر کبد چرب نیاز به بررسی دارید.

  • تصویر کاربر مسعود چهارشنبه ۱۸ مهر ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام من 97/7/8 آنژیو قلب گرفتگی در ناحیه رگ LAD که استنت گذاری شد و گرفتگی باز شد
    سوالم این بود که در ناحیه ورودی در کشاله ران مقداری کبودی و یک نقطه توده سفت که با انگشت قابل لمس است دیده می شود آیا مشکل خاصی و باید درمان شود؟
    لطفا راهنمایی فرمایید.
    با تشکر (امروز 17 مهر است )
    1. تصویر کاربر دکتر سعید یزدانخواه چهارشنبه ۱۸ مهر ۹۷( 2 ماه پیش)
      سلام و عرض ادب
      معمولا مشکل جدی نیست اگر قبل از ترخیص پزشک معالج کشاله شما رو معاینه کرده جای نگرانی نیست و در غیر این صورت باید کشاله ران توسط پزشک معالج شما معاینه بشه
  • تصویر کاربر محمد یکشنبه ۲۸ مرداد ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام ، مادر من 75 ساله هست و عمل آنژیو پلاستی رو حدود 25 روز قبل انجام داده از طریق شریان دست و دو تا استنت گذاشتن ، ولی از همون موقع سردردهای شدید داره که فقط با خوردن مسکن کمی بهتر میشه ، ایشون هم دیابت دارن هم دیسک گردن ،یعنی ممکنه دیسک گردن باعث این سردردها بشه یا مشکل دیگه ای هست ؟
    1. تصویر کاربر دکتر سعید یزدانخواه یکشنبه ۲۸ مرداد ۹۷( 3 ماه پیش)
      سلام و عرض ادب
      ممکنه درد بعلت داروهای مصرفی ایشون باشه لطفا اگر ایزوسورباید یا نیتروکانتین جزو داروهای ایشون هست قطع بشه و درصورت عدم بهبود با یک متخصص بیماری های مغز و اعصاب مشورت کنید.
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر